Bezpieczeństwo pracy przy urządzeniach wysokiego i średniego napięcia to kwestia priorytetowa, regulowana przez rygorystyczne przepisy BHP. Jednym z kluczowych elementów wyposażenia stacji transformatorowych oraz rozdzielni SN jest chodnik elektroizolacyjny. Choć na pierwszy rzut oka może wydawać się zwykłą gumową matą, w rzeczywistości jest to zaawansowany technicznie środek ochrony zbiorowej, który musi spełniać konkretne normy. Jak wybrać odpowiedni produkt i jakich błędów unikać?
Norma PN-EN 61111:2009 – jedyny wiarygodny wyznacznik jakości
Podstawą doboru chodnika elektroizolacyjnego do pracy przy urządzeniach o napięciu znamionowym do 20 kV (w przypadku stacji SN) jest zgodność z międzynarodową normą PN-EN 61111:2009. Norma ta klasyfikuje sprzęt elektroizolacyjny na podstawie jego wytrzymałości dielektrycznej.
W przypadku instalacji średniego napięcia najczęściej stosuje się chodniki klasy 2, które są dedykowane do pracy przy napięciu roboczym 17 000 V (AC), ale przechodzą badania napięciowe na poziomie znacznie wyższym – aż do 20 kV (testowe napięcie wytrzymywane to często 30 kV). Wybierając chodnik elektroizolacyjny 20 kV EG System, zyskujemy pewność, że każda rolka została poddana próbie napięciowej, co potwierdza stosowny atest dołączony do produktu.
Kluczowe parametry techniczne chodnika 20 kV
Chodnik elektroizolacyjny to nie tylko bariera dla prądu. To produkt, który musi wytrzymać trudne warunki eksploatacyjne w obiektach energetycznych. Na co zwrócić uwagę w specyfikacji?
- Grubość i struktura: Profesjonalny chodnik 20 kV ma zazwyczaj grubość około 3-5 mm. Kluczowa jest górna powierzchnia – powinna być ryflowana (antypoślizgowa), co zapobiega upadkom pracowników podczas operacji łączeniowych.
- Odporność mechaniczna i chemiczna: Wysokiej jakości guma (elastomer) musi być odporna na rozdzieranie, starzenie cieplne oraz działanie kwasów i olejów, co jest szczególnie istotne w sąsiedztwie transformatorów olejowych.
- Właściwości samogasnące: W strefach zagrożonych pożarem istotne jest, aby materiał nie podtrzymywał płomienia.
- Znakowanie: Każdy metr bieżący chodnika powinien posiadać trwałe oznakowanie zawierające klasę, numer normy oraz datę produkcji.
Najczęstsze błędy przy doborze chodników do stacji SN
Błędy w wyborze ochrony izolacyjnej mogą prowadzić do tragicznych wypadków lub problemów podczas kontroli Państwowej Inspekcji Pracy. Oto najczęstsze z nich:
- Stosowanie zwykłych mat gumowych: Zwykła guma SBR bez certyfikatu elektroizolacyjnego nie posiada gwarantowanych parametrów dielektrycznych. Może zawierać zanieczyszczenia (np. sadzę), które przewodzą prąd.
- Ignorowanie daty produkcji i badań okresowych: Chodnik elektroizolacyjny, podobnie jak rękawice czy drążki, podlega okresowej weryfikacji. Pierwsze badanie napięciowe ważne jest zazwyczaj przez rok od daty produkcji lub wydania atestu.
- Niewłaściwy wymiar: Chodnik powinien pokrywać całą strefę operacyjną przed rozdzielnicą. Kupowanie zbyt wąskich pasów zmusza elektryka do stania jedną nogą poza strefą ochronną.
- Brak weryfikacji dokumentacji: Kupując produkt z wątpliwych źródeł, często nie otrzymujemy deklaracji zgodności z normą PN-EN 61111, co w świetle prawa czyni ochronę nieistniejącą.
Prawidłowa eksploatacja – jak dbać o chodnik elektroizolacyjny?
Nawet najlepszy chodnik klasy 2 straci swoje właściwości, jeśli będzie zaniedbany. Należy unikać jego nadmiernego zabrudzenia piaskiem czy opiłkami metalu, które mogą wbić się w strukturę gumy i stworzyć „mostki” przewodzące. Chodnik powinien być regularnie czyszczony wodą z łagodnym detergentem i osuszany. Przed każdym wejściem na matę pracownik powinien wzrokowo sprawdzić, czy nie posiada ona nacięć, pęcherzy lub przebarwień świadczących o starzeniu się materiału.
Warto pamiętać, że chodnik elektroizolacyjny jest uzupełnieniem środków ochrony indywidualnej (rękawice, obuwie, drążki), a nie ich zamiennikiem. Wspólnie tworzą wielopoziomowy system bezpieczeństwa w stacji SN.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
- Czy chodnik elektroizolacyjny 20 kV nadaje się do stacji o napięciu 15 kV?
Tak. Chodnik klasy 2 (badany do 20 kV) jest optymalnym rozwiązaniem dla najpopularniejszych w Polsce sieci średniego napięcia 15 kV oraz 20 kV. Zapewnia wymagany margines bezpieczeństwa.
- Jak często należy wymieniać chodnik elektroizolacyjny?
Przepisy nie określają jednej daty przydatności, jednak wymagają przeprowadzania okresowych badań napięciowych (zazwyczaj co 12 miesięcy). Jeśli chodnik przechodzi badania i nie jest uszkodzony mechanicznie, może być eksploatowany przez wiele lat.
- Czy można docinać chodnik elektroizolacyjny na wymiar?
Tak, chodnik można dociąć do wymiarów konkretnego pomieszczenia, jednak należy robić to ostrożnie, aby nie poszarpać brzegów. Po docięciu warto upewnić się, że oznaczenia normy nadal są widoczne na pozostawionym fragmencie.
- Czym różni się chodnik elektroizolacyjny od maty antystatycznej?
To dwa przeciwstawne produkty. Chodnik elektroizolacyjny ma za zadanie izolować człowieka od ziemi i zapobiegać przepływowi prądu. Mata antystatyczna (ESD) ma za zadanie odprowadzać ładunki do ziemi. Stosowanie maty ESD w stacji SN jest skrajnie niebezpieczne.
- Gdzie kupić certyfikowany chodnik 20 kV?
Zaleca się zakupy u sprawdzonych dostawców osprzętu elektroenergetycznego, takich jak EG System Sklep, którzy do każdego produktu dołączają aktualny atest z badań napięciowych.
Materiał promocyjny
